Trong bối cảnh biến động kinh tế trong nước và thế giới, cụm từ doanh nghiệp đóng cửa không còn là điều quá xa lạ. Tuy nhiên, đằng sau mỗi quyết định ngừng hoạt động là những bài học đắt giá về quản trị doanh nghiệp. Trong nội dung bài viết này SaigonDigi sẽ chia sẻ 05 nguyên nhân cốt lõi khiến cho 80% doanh nghiệp SMEs phải ngừng hoạt động, rất thực tế.
Thực trạng doanh nghiệp đóng cửa hiện nay
Theo số liệu thống kê mới nhất, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có xu hướng gia tăng, đặc biệt là ở các nhóm ngành bán lẻ, dịch vụ và bất động sản. Việc doanh nghiệp đóng cửa không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP mà còn tạo ra áp lực lớn lên thị trường lao động.
-
Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs): Nhóm dễ tổn thương nhất do hệ thống quản trị chưa hoàn chỉnh.
-
Startup: Đối mặt với bài toán “đốt tiền” nhưng chưa tìm được mô hình kinh doanh bền vững.
Tại sao doanh nghiệp phải đóng cửa? (Nguyên nhân chính)
Có khá nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đóng cửa, phá sản doanh nghiệp hiện nay. Bỏ qua các vấn đề vĩ mô chúng ta đi phân tích vấn đề nằm ở cốt lõi là quản trị doanh nghiệp để phân tích nguyên nhân nhằm hạn chế những sai lầm này để có phương án xử lý ngay từ đầu.
1. Bán giỏi nhưng mà không giữ được khách hàng
Lỗi đầu tiên này cũng là lỗi mà tôi gặp nhiều nhất đó là mình chỉ biết kéo khách mới mà không biết giữ khách cũ quay lại hầu hết các doanh nghiệp lại chi 80% ngân sách làm marketing để tìm khách hàng mới trong khi để cho khách hàng cũ lặng lẽ rời đi doanh thu nhìn thì vẫn ổn bởi vì luôn có người mới vào thay mà nhưng mà đó chính là các bẩy tăng trưởng giả đó một ngày thị trường bão hoà hết người mới doanh nghiệp sẽ đi xuống nhanh hơn bạn tưởng.
2. Chủ doanh nghiệp không biết số mù với lại tài chính
Lỗi thứ 2 này gọi là bệnh mù số, doanh nghiệp phải nắm rõ cái sản lượng hòa vốn của mình và cái mục tiêu tài chính muốn là bao nhiêu trước con số này phải được bám sát mỗi ngày chứ không phải là đến cuối tháng nhân chia mới biết là mình lỗ hay là lãi.
3. Người chủ ôm tất cả mọi việc không ai thay thế được
Bạn hãy tự hỏi: nếu mình nghỉ 2 tuần, không làm việc, không nghe điện thoại thì công ty có tự vận hành được không? Nếu câu trả lời là không thì đó là vấn đề. Nhiều chủ doanh nghiệp tự hào vì việc gì cũng tự làm, từ gặp khách, chốt hợp đồng đến xử lý khiếu nại, nhưng như vậy chưa phải doanh nghiệp mà chỉ là cá nhân có thêm vài nhân viên hỗ trợ. Chủ mệt thì công ty mệt, chủ nghỉ là công việc đình trệ. Một doanh nghiệp khỏe mạnh là khi vận hành không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân nào. Muốn vậy chỉ cần xây quy trình rõ ràng, checklist cụ thể và đào tạo người thay mình xử lý việc thường ngày.
4. Cạnh tranh bằng giá rẻ
Lỗi này rất phổ biến khi thị trường khó khăn: cạnh tranh bằng giá rẻ. Đối thủ giảm 10% thì mình giảm 15%, rồi tiếp tục lao vào cuộc đua không hồi kết. Nhưng cuộc chơi này không có người thắng, chỉ có ai lỗ lâu hơn trước khi cùng kiệt sức. Khách hàng không mua vì rẻ, họ mua vì tin sản phẩm xứng đáng. Giá rẻ chỉ giúp bán một lần, trải nghiệm tốt mới giữ được khách lâu dài. Khi hạ giá, bạn đang tự nói sản phẩm mình chỉ đáng bấy nhiêu. Thay vì giảm giá, hãy tăng giá trị như bảo hành tốt hơn, tư vấn kỹ hơn, giao nhanh hơn, phục vụ tốt hơn để khách thấy đáng tiền. Đó mới là cách phát triển bền vững.
5. Dòng tiền âm dù doanh thu bạn vẫn rất tốt.
Khách hàng trả chậm 60 ngày nhưng tiền nhà cung cấp, lương nhân viên và mặt bằng vẫn đến hạn liên tục. Bạn có thể đang có 500 triệu công nợ nhưng tài khoản chỉ còn 20 triệu. Doanh nghiệp không chết vì lỗ, mà chết vì thiếu tiền mặt đúng lúc cần nhất. Nhiều người doanh thu tốt nhưng mở rộng quá sớm, đổ tiền vào chi nhánh mới khi chưa ổn định khiến dòng tiền cạn và cuối cùng phải đóng cửa cả hệ thống. Nguyên tắc an toàn là trước khi mở rộng, luôn dự phòng ít nhất 3 tháng chi phí cố định trong tài khoản.
Để không phải đóng cửa doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt ngay từ đầu.
Để không phải đi đến quyết định doanh nghiệp đóng cửa, các nhà quản trị cần thực hiện những thay đổi quyết liệt từ bên trong và nhạy bén với những biến động bên ngoài. Dưới đây là những “phao cứu sinh” chiến lược mà doanh nghiệp nên áp dụng:
1. Kiểm soát dòng tiền (Cash Flow) – Ưu tiên sống còn
Dòng tiền là máu của doanh nghiệp. Một công ty có thể lỗ trên sổ sách nhưng vẫn tồn tại, nhưng nếu hết tiền mặt, doanh nghiệp sẽ sụp đổ ngay lập tức.
-
Cắt giảm chi phí không thiết yếu: Rà soát lại tất cả các khoản chi, từ thuê mặt bằng, điện nước đến các gói dịch vụ marketing không hiệu quả.
-
Tối ưu hóa hàng tồn kho: Giải phóng hàng tồn để thu hồi vốn, tránh tình trạng vốn bị “chết” trong kho.
-
Thu hồi nợ quyết liệt: Thắt chặt chính sách tín dụng với khách hàng và ưu tiên thu hồi các khoản nợ quá hạn.
2. Xây dựng hệ thống quản trị doanh nghiệp tự động
Dù doanh nghiệp bạn làm trong lĩnh vực nào, to hay nhỏ, có 3 nhân viên hay 1000 nhân sự thì quản trị hệ thống là nền tảng giúp doanh nghiệp vận hành. Một doanh nghiệp không có hệ thống sẽ không thể phát triển.
Một hệ thống quản trị không chỉ là phần mềm, nó bao gồm 3 yếu tố chính:
-
Con người: Sơ đồ tổ chức, phân cấp quyền hạn và trách nhiệm của từng vị trí.
-
Quy trình: Các bước thực hiện công việc (Ví dụ: Quy trình nhập kho, quy trình phê duyệt chi tiêu, quy trình tuyển dụng).
-
Công cụ (Công nghệ): Các phần mềm hỗ trợ để tự động hóa và lưu trữ dữ liệu (phổ biến nhất là ERP, CRM, HRM).
3. Tập trung vào giá trị thương hiệu thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ
Thay vì giảm giá để cạnh tranh thì tại sao doanh nghiệp bạn không xây dựng thương hiệu bài bản ngay từ đầu để tạo ra sự nhận biết và giá trị riêng. Khách hàng cần sản phẩm dịch vụ đủ tốt đủ tin chứ không hẳn chỉ chọn vì giá rẻ. Bán hàng giá rẻ chính là bạn đang tự làm hạ thấp giá trị sản phẩm dịch vụ của chính mình và khách hàng giá rẻ cũng là khách hàng không trung thành với thương hiệu của bạn, họ sẽ đi ngay khi có giá rẻ hơn.
4. Chăm sóc duy trì phát triển khách hàng cũ
Một doanh nghiệp mạnh là một doanh nghiệp có lượng khách hàng trung thành lớn với tỷ lệ % doanh thu cao. Việc giữ chân khách hàng cũ sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí cho marketing phát triển khách hàng mới. Hơn nữa không có một lời quảng cáo hay Pr thương hiệu nào tốt hơn là sự giới thiệu của khách hàng (khách cũ giới thiệu khách mới).
Kết luận
Đóng cửa doanh nghiệp đôi khi không phải vì sản phẩm không tốt, mà vì doanh nghiệp phản ứng quá chậm với thay đổi của môi trường và nội tại quản trị nội bộ của doanh nghiệp quá yếu kém. Việc cần làm là các chủ doanh nghiệp sớm nhận thức được các vấn đề rủi ro để có phương pháp ngăn ngừa và tối ưu ngay từ đầu.